HABONARAN
Adong ma sada huta i sada daerah Tanoh Simalungun, ijai tading ma adong sada keluarga na domma dapotan niombah. Bapa on rajin do tumang laho marbubu atappe mambuat dekke bah janah sering do i huta on isobut goranni parbubu (alat khas penangkap ikan simalungun yang terbuat dari bambu).
Gati do Bapa on dapotan ihan janah buei do somalni iboan hu rumah, tapi bani sada panorang songon na somalni bapa on laho mangolar atap pe manonggor dekke ibagas bubuni songgot tumangan ia manononggor, halani buei tading sisik ni ihan on ibagas bubuni bapa on, tapi marsada dekke pelang dong ibagas, jadi tubuh ibagas uhurni mungkin domma lobei nan ulog atap pe borang-borang (berang-berang) mangakkon dekke na i bagas bubu on nini uhurni bapa on.
Bani panorang sogodni, bani panorang biasani ia mangolar bubuni tong dapotni kejadian na songon ai, jadi mittor sukkun-sukkun ma i bagas uhurni, sambil marpikkir aha namambuat dekke ai, ididah bapa on ma bokasni nahei ni anak-anak bani hubang dalan panonggoran bubuni bapa on. Jadi marah ma tumang ibagas uhurni bapa on janah tubuh ibagas uhurni laho mangonggopi panakko dekke na bun bagas bubuni bapa on. Jadi bani sogodni sepe ope martahuak dayok laho ma ia hu ianan parbubuanni janah monggop/marbuni ma ia bani longabegu natubuh i pinggirni bah ai, jadi ipaimani ma ise do jolma na gati mambuat dekke humbani bubuni bapa ai. Sanggah panorang domma mulai poltak matani ari roh ma sada na laho mambuat isini bubu on, badanni etek janah gondok homani halakni, pas bani panorang mambuat dekke on mittor itakkap bapa on hun pudini janah tarsonggot ma jolma namabuat ihanni bapa on. janah mittor nini ma " Ampun oppung, ulang pamateon mu au " nini ma. Sanggah itonggor bapa on bohini jolma on heran janah longang do ia halani ai dope ongga ididahni jolma na gondok janah etek tapi domma lumayan marumur halani taridah hunbani gumis pakon jenggot ni. Jadi nini bapa on ma hubani " Ho do hapeni sadokah on namanakko dekkeku ai, huboan ma ho hu huta ase ibotoh halak ho do panakko dekke ai. "
Jadi ibalosi jolma namarbadan etek tapi pondok (on ma na isobut hita Habonaran/Homin) hubani bapa on " Ulang sonai oppung, age suruh-suruhan mu au hunjon huatas on, asalma ulang iboan ham au huhuta janah lang ipatidak ham au bani jolma namabuei", jadi bapa on pe mittor mangilu ma milasni pusu-pusuni halani hatani ai. nini bapa on ma hubani " Ra do ho makhorja hujumakku? ", mittor ibalosi habonaran on ma " Ra do oppung, tapi bere ham tong bakku indahan sabahul-bahul gok ni nalaho sipanganonhu pakon hasomanhu. Janah ibahen hita ma sada parjanjian anggo marhorja au i juma mu ulang pala itonggor-tonggor ham au marhorja pakon hasomanhu, siap itaruhkon ham indahan ai mitto mulak ma ham hu huta".Jadi sonai parjanjian na ibahen bapa on pakon habonaran on, marhorja ma tong habonaran on i jumani bapa ai, anajaha seng ongga dong horja na lang solosei ganupan horja siap.
Bani sada panorang i suruh bapa on ma boruni hujuma laho manaruhkon indahan na sabahul-bahul gokni ai hu juma, janah itonahkon bapa on bani boruni ase mulak anggo domma siap manaruhkon indahan on. sahali -dua hali ibogeihon boruni on do hatani bapa on, tapi tubuh do sada sukkun-sukkun bani uhurni boruni on. Mase ma boi salosei ganupan horja nami ijuma tapi seng ongga dong taridah ise namarhorja i juma on? nini ibagas uhurni. Jadi untuk mambalosi sukkun-sukkun na ibagas uhurni on irencanahon ma na laho manonggor atappe mangonggopi jolma namarhorja i jumani ai.jadi dob hossi itaruhkonni indahan ai marbuni ma ia, i tutupi ni ma badanni pake aribut( na biasa ipake jadi atap ni rumah simalungun sapari atappe boi ididah hita i rumah adat simalungun), das ma panorangni roh ma rombonganni habonaran on janah ibuat ma indahan on jadi nini habonaran na sada ma hu habonaran na legan, "Bau manisia " nini sidea jadi mittor manggila ma rombonganni habonaran on nunut idarami ma boruni ma bapa ai, dob ai juppah haboran on ma boruni ai tutup bani aribut mittor iparsilbak sidea ma boruni on anjanah marujung goluh ma boru ni on.
Halani domma sore lang mulak boru ni bapa ai, roh ma ia hujuma anjaha tarsonggot do ia mangidah halani nadob marujung goluh boru ni ai, jadi roh ma habonaran on mittor ninima "Seng siparutang be au hubamu oppung, halani parjanjianta domma ilanggar ham", jadi tangis ma bapa on anjaha misir ma habonaran ai, anjanaha seng ra be sidea dohor humbani hulananni jolma sampe sonari.
Jadi bueido cerita atappe turi-turian na itangar hita humbani halak simalungun mengenai habonaran on tene, janah ibahen do on jadi sada semboyanni halak simalungun aima : "Haborana Do Bona", memang tongon do anggo haboran (kebenaran) ai ma sada urat(akar) namambahen hita totap boi jong-jong bani hagoluhan on. Songon na gabe sada renungan hubanta ase totap hita manjolom nabonar mandalani hagoluhan on.
Tarimakasih.


No comments:
Post a Comment